محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
44
مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى )
بيفزايند و اكر ترطيب زياده مطلوب باشد يا ارادهء ادرار باشد قدرى آب خالص تا ربع و يا نصف آن بيفزايند و جهت رفع حميات عتيقه و دقيه از همان مقدار شروع نمايند و روزى سه مثقال بيفزايند تا به حدى كه موافقت نمايد و كراني نكند و هر روز ربع وزن آن آب خالص و يك درم روز اول خبه كه بفارسي خاكشي و شفترك نامند و نيم درم شربت بنفشه اكر كرمي نكند داخل نمايند و روزى ثلث درم خبه و قليلي شربت بنفشه بيفزايند چنانچه شير رامي افزايند تا به پنج درم خبه و دو درم شربت بنفشه برسد در صورتي كه شربت بنفشه كرمي نكند و الا شربت را نيفزايند و يا آنكه مطلق داخل نكنند و اكر شير به هيچ قسم موافقت نكند ترك نمايند * دستور آشاميدن شير الاغ * جهت سل و دق و ترطيب بدن و رفع هزال حادث از حرارت و امثال اينها آنست كه الاغ تازه زائيدهء جوان را بجو خيسانيده و علفها و كياهاى باردهء رطبهء موافقه تعليف نمايند و بدستور شير شتر در حضور خود طلبيده بدوشند و كرماكرم روز اول و دوم و بيست پنج و مثقال تا سي مثقال با قرص كهربا و طباشير و لؤلؤ و غير اينها از ادويهء مناسبه بياشامند جهت غسل و تقويت قلب روزى سه مثقال تا شش مثقال و زياده هم اكر احتياج بسيار باشد و ثقل ننمايد و موافقت كند بيفزايند و چون دريافتند كه ثقل مىنمايد زياده ننمايند و يا كم كنند و اكر اصلا موافقت نكند ترك نمايند * دستور آشاميدن لبن النساء جهت امراض مذكوره مانند شير الاغ است * و بدانكه بايد كه غذاى شاربان البان مذكوره غذاهاى مناسبهء لطيفهء خفيفه باشد و اجتناب نمايند از غذاهاى ثقيله و تداخل كه سوء هضم و تخمه و هيضه عارض نكردد و از ترشي و لبنيات و حبوب و اعراض نفسانيه و بدنيه و امثال اينها * دستور اشاميدن فادزهر حيوانى * جهت حفظ صحت و تقويت بدن و ارواح و قوى و باه آنست كه چون اراده نمايند بايد كه در اول فصل بهار و يا خريف تنقيه نمايند كه بدن نقي و پاكيزه كردد از اخلاط فاسدهء رديه بمسهلات و مقينات و فصد اكر دم غالب باشد و غذا بايد كه نخودآب و غذاهاى لطيف باشد پس سال اول يك دانك فادزهر حيواني بزى را با مرواريد و طباشير انز هريك نيم مثقال و عود قمارى دو دانك صندلين از هريك چهار دانك و مصحكي يك دانك و عنبر اشهب و مشك از هريك نيم دانك و ورق طلا ده عدد و ورق نقره بيست عدد مرواريد و فادزهر را بر سنك سماق صلايه كرده و ورق طلا و نقره را حل نموده و ادويه را كوفته و پيخته باهم حبوب سازند يا با نبات بقوام آورده سرشته حبوب سازند و سه حصه و يا پنج حصه يا هفت حصه نموده سه روز يا پنج روز يا هفت روز هر روز با كلاب و بيدمشك با قند و نبات شيرين كرده بدون شيريني بنوشند و هر سال قدرى بيفزايند تا بيك مثقال و نيم برسد و بعضي تا دو مثقال را تجويز نمودهاند و كفتهاند محرور المزاج هر سال نيم دانك و مبرود المزاج يك دانك بيفزايند و بايد كسى كه جواني و سن او بچهل سال نرسيده باشد و محرور المزاج باشد مرتكب استعمال آن نكردد بلكه محرور المزاج را قبل از پنجاه و شصت سالگى جائز نيست و بايد كه در ايام خوردن يك هفته قبل و يك هفته بعد از ان از غذاهاى غليظه و حموضات و لبنيات و بقول و حبوب و اعراض نفساني و بدني و جماع پرهيز نمايند و اولى آن است كه مقدار كم آن را با حبوب و معاجين مناسبه به قدر حاجت كاهكاهي تناول نمايند زيرا كه مقدار كثير آن را دفعة خوردن باعث كرمي و ثوران مواد و احراق اخلاط و تحليل ارواح و قوى است * دستور اشاميدن دوغ * جهت حمى و قئ و امراض حاده و لاغرى بدن آنست كه بكيرند ماست تازهء كاوى را و در ظرفى يا مشكي كرده آب داخل نمايند و خوب برهم زنند تا كرهء آن بالتمام جدا كردد بكيرند دوغ را كه طعم ان اندك مائل بترشي باشد و اكر شيرين باشد چند ساعت بكذارند تا اندك ترشمزه كردد و سي درم از ان دوغ را با ده درم نان تنك ميده خالص ريزه كرده در ان ممزوج كنند و بكذارند تا نيكو